Ngày 22/10/2020, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Ngân hàng Tái thiết và Phát triển Quốc tế (IBRD), với tư cách bên được ủy thác của Quỹ Đối tác các-bon trong lâm nghiệp (FCPF), ký Thỏa thuận chi trả giảm phát thải khí nhà kính vùng Bắc Trung Bộ (ERPA). Việt Nam chuyển nhượng 10,3 triệu tấn CO₂ giảm phát thải từ rừng giai đoạn 2018–2024, với giá trị 51,5 triệu USD.
Khung pháp lý và cơ chế chi trả
- Nghị định số 107/2022/NĐ-CP ngày 28/12/2022 của Chính phủ quy định thí điểm chuyển nhượng kết quả giảm phát thải và quản lý tài chính ERPA vùng Bắc Trung Bộ.
- Tiền thu từ ERPA được quản lý như nguồn thu dịch vụ môi trường rừng. Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Việt Nam tiếp nhận và phân bổ cho quỹ cấp tỉnh, để chi trả cho chủ rừng và cộng đồng tham gia quản lý, bảo vệ rừng tự nhiên.
- Phạm vi gồm sáu tỉnh theo địa giới trước khi sắp xếp năm 2025: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế.
- Theo báo cáo cuối năm 2023, khoản thanh toán đầu tiên 41,2 triệu USD tương ứng 80% lượng giảm phát thải đã thỏa thuận; phần còn lại được trả sau khi hoàn tất chuyển nhượng. Khoảng 95% kết quả giảm phát thải chuyển nhượng được IBRD chuyển lại cho Việt Nam để tính vào mục tiêu đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC).
- Ngày 29/8/2025, Chính phủ thông qua việc chuyển nhượng thêm 1 triệu tấn CO₂ trong số kết quả giảm phát thải dôi dư của giai đoạn 2018–2019 cho IBRD.
Bài học cho các chương trình các-bon rừng
ERPA là chương trình chi trả dựa trên kết quả quy mô vùng đầu tiên của Việt Nam. Kinh nghiệm cho thấy ba điều kiện quan trọng: số liệu đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV) đáng tin cậy; kế hoạch chia sẻ lợi ích rõ ràng, minh bạch, có sự tham gia của cộng đồng và đồng bào dân tộc thiểu số sống gần rừng; và cơ chế giải quyết khiếu nại hoạt động thực chất. Đây cũng là các yêu cầu của khung an toàn môi trường và xã hội của Ngân hàng Thế giới áp dụng cho chương trình. Khi thị trường các-bon trong nước đi vào vận hành, các yêu cầu này sẽ tiếp tục là nền tảng cho dự án tín chỉ các-bon rừng.